جمال الدين محمد الخوانساري

428

شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )

6577 فضيلة العمل الاخلاص فيه . فضيلت عمل اخلاص در آنست يعنى اينست كه خالص گردانيده شود از براي حق تعالى وآميخته بغرض ديگر كه منافى آن باشد نباشد ، واگر چنين نباشد فضيلتى نباشد از براي آن ، بلكه اگر آميخته بريا ومانند آن باشد سبب عذاب وعقاب گردد . 6578 فارق من فارق الحقّ إلى غيره ، ودعه وما رضى لنفسه . جدا شو از كسى كه جدا شده باشد از حقّ بسوى غير آن ، وواگذار أو را با آنچه راضى شده از براي نفس خود ، يعنى هر گاه كسى از حق جدا شده باشد وبباطل پيوسته باشد جدا شو تو از أو ، وواگذار أو را با آن باطلى كه راضى شده بآن از براي خود وتو همراهى مكن با أو در آن وروا مدار آنرا از براي خود ، نه اين كه منع أو از آن مكن ، بلكه اگر منع أو از آن توان كرد وبراه حق توان آورد از باب أمر بمعروف ونهى از منكر واجب است . 6579 فاز بالفضيلة من غلب غضبه ، وملك نوازع شهوته . فيروزى يافته بافزونى مرتبه كسى كه غالب شده باشد بر خشم خود ومالك شده باشد بر كننده‌هاى خواهش خود را ، يعنى خواهشهاى خود را كه بر كنند نفس را از جاى خود وميل فرمايند بسوى حرامها ، وممكن است كه « نوازع » بمعنى « بر كننده‌ها » نباشد بلكه بمعنى ميل كننده‌ها باشد ، يعنى خواهشهاى خود را كه مايلند بحرام ، وبر هر تقدير اضافهء « نوازع » بشهوت اضافهء بيانى است ، يعنى نوازعى كه از جنس شهوت اوست ، وممكن است كه اضافهء لامي باشد ومراد به آنها عزيمتها واراده‌ها باشد كه از شهوت وهوى وهوس ناشى شود ومراد به « مالك شدن آنها » اينست كه آنها را در فرمان خود دارد وآنها غلبه بر أو نتوانند كرد . 6580 فعل الرّيبة عار ، والولوع بالغيبة نار . كردن ريبه ننگ وعارست ، وحريص بودن بغيبت آتش است . « ريبه » بكسر راء بي نقطه وسكون ياء دو نقطهء زبر وفتح باء يك نقطه بمعنى تهمت وبدگمانى